Waarom de niet-splitsing van BHV een schande voor de democratie is

 Het is niet mijn gewoonte om stukken te kopiëren, maar dit moet je echt eens lezen. Mark is een collega van me en acht ik erg hoog. Hij weet als geen ander wat er reilt en zeilt bij de traditionele machtspartijen. Zo was hij jarenlang wetstraatjournalist en werkte hij op de kabinetten van premier Leterme en Van Rompuy. Zijn analyse is echt top.

De Tijd 26 mei 2010 
Het laatste woord over BHV
|<< << 1 van 1 >> >>|
Het laatste woord over BHV

 

Mark Deweerdt

n Was journalist bij De Tijd en is nu raadgever van Vlaams minister Geert Bourgeois. Hij schrijft deze bijdrage op persoonlijke titel.

n Stelt vast dat de kiesregeling in Vlaams-Brabant strijdig is met het grondwettelijke gelijkheidsbeginsel.

n Begrijpt niet dat het Grondwettelijk Hof zijn gezag schaamteloos laat ondermijnen.

Het laatste woord over BHV

Vandaag zeven jaar geleden stelde het Grondwettelijk Hof de discriminatie vast van de Vlaams-Brabantse kiezers in zijn befaamd BHV-arrest. Stuitend is de lichtvaardigheid waarmee het federale parlement een arrest negeert, want het heeft zo met voorbedachten rade een tiende van het kiezerskorps gediscrimineerd. Ontgoochelend is dat het Hof er het zwijgen toe doet. België, een rechtsstaat?

Het is waar dat in een democratie de kiezer het laatste woord heeft. Even waar is echter dat in een rechtsstaat het Grondwettelijk Hof het laatste woord heeft.

Als inwoner van de gemeente Herent ben ik een van de 790.000 kiezers uit de provincie Vlaams-Brabant die bij de verkiezingen van 13 juni ‘op een andere wijze worden behandeld’ (terminologie van het Grondwettelijk Hof) dan de kiezers uit de andere provincies.

In tegenstelling tot de West-Vlamingen, Oost-Vlamingen, Antwerpenaars, Limburgers, Luikenaars, Luxemburgers, Namenaars, Henegouwers en Waals-Brabanders kunnen wij niet kiezen uit alle kandidaten van onze provincie.

Wie, zoals ik, in het arrondissement Leuven woont, kan niet stemmen voor kandidaten uit het arrondissement Halle-Vilvoorde. Wie in Halle-Vilvoorde woont, kan niet stemmen voor kandidaten uit Leuven. Dat is strijdig met het grondwettelijke gelijkheidsbeginsel en een vorm van discriminatie.

De voorzitter van de Kamer van Volksvertegenwoordigers vindt het niet erg dat meer dan 10 procent van de Belgische en bijna 17 procent van de Vlaamse kiezers gediscrimineerd worden. Een meerderheid van de Kamerleden en de senatoren vindt dat niet erg. De eerste voorzitter van het Hof van Cassatie vindt dat niet erg.

VERPLICHT

De federale minister van Binnenlandse Zaken vindt dat niet erg: om een einde te maken aan een regeringscrisis moet er op 13 juni een nieuw federaal parlement worden verkozen – en zijn 790.000 Vlaams-Brabantse kiezers, wegens de opkomstplicht, wettelijk verplicht zich door de federale overheid te laten discrimineren. Hoe zouden wij dan respect kunnen hebben voor en vertrouwen in die overheid?

Die discriminatie zou ik, met wat goede wil, niet erg vinden, mocht ze van recente datum zijn en mocht de federale overheid – parlement en regering – niet de tijd hebben gehad om er een einde aan te maken. Alleen, het is vandaag precies zeven jaar geleden dat het Grondwettelijk Hof, in het zogenaamde BHV-arrest van 26 mei 2003, de discriminatie heeft vastgesteld. Laat mij kort herinneren aan de aanleiding en de inhoud van het arrest.

PAARS

Met de wet van 13 december 2002 heeft de toenmalige paarse coalitie-Verhofstadt I provinciale kieskringen ingevoerd, behalve voor Vlaams-Brabant. Voor onze provincie bedacht paars een aparte regeling: elke Vlaamse partij moest in de kieskringen Leuven en Brussel-Halle-Vilvoorde dezelfde lijst indienen (waarop kandidaten konden staan uit Leuven, Halle-Vilvoorde en Brussel).

Het Grondwettelijk Hof heeft op 26 mei 2003 die aparte regeling vernietigd, omdat ze niet garandeerde dat de kiezers van Leuven door zeven Kamerleden zouden worden vertegenwoordigd, zoals ze daar volgens de grondwet recht op hebben.

Door de vernietiging bleef de vroegere regeling bestaan, met de kieskringen Leuven en BHV, en met afzonderlijke lijsten in elke kieskring. Maar ook tegen die regeling had het Grondwettelijk Hof bezwaren. Het stelde immers vast dat, als gevolg van de invoering van provinciale kieskringen, de Kieswet de kandidaten van de provincie Vlaams-Brabant ‘op een andere wijze behandelt dan de kandidaten van de andere provincies’. Zo kunnen de kandidaten uit het arrondissement Leuven niet in de hele provincie Vlaams-Brabant stemmen verwerven.

GELIJKHEIDSBEGINSEL

Voor het Grondwettelijk Hof volstond die vaststelling om de kiesregeling in Vlaams-Brabant strijdig te vinden met het grondwettelijke gelijkheidsbeginsel. Andere mogelijke aspecten van ongrondwettigheid heeft het, zoals gebruikelijk, niet onderzocht. Mochten de rechters dat wel hebben gedaan, dan zouden ze ongetwijfeld tot de vaststelling zijn gekomen dat ook de kiezers van Vlaams-Brabant ongelijk behandeld worden, zoals ik hoger heb uitgelegd.

Het Grondwettelijk Hof heeft de ‘oude’ kiesindeling niet vernietigd, om de eenvoudige reden dat het dat niet kon. Het is immers enkel bevoegd om nieuwe wetten te vernietigen, wanneer daar binnen zes maanden na de publicatie in het Staatsblad beroep is tegen aangetekend. Wel kan het Grondwettelijk Hof vaststellen dat een ‘oude’ wet ongrondwettig is. Het doet dat in bijna iedere zitting wanneer het zogenaamde prejudiciële vragen van een ander rechtscollege beantwoordt. Het heeft dat ook gedaan in het BHV-arrest.

VERVALDAG

Wanneer het Grondwettelijk Hof vaststelt dat een wetsbepaling ongrondwettig is, komt het de wetgever toe daar een einde aan te maken. Opmerkelijk aan het BHV-arrest is dat het Grondwettelijk Hof die opdracht expliciet gegeven heeft en daar het parlement vier jaar tijd voor heeft gelaten. Het legde de ‘vervaldag’ vast op 24 juni 2007.

Om aan die ‘vervaldag’ te ontkomen heeft de regering-Verhofstadt II de federale verkiezingen van 2007 doelbewust vervroegd naar 10 juni. Met wat goede wil zou men kunnen zeggen dat die verkiezingen naar de letter – niet naar de geest! – grondwettig waren, omdat er in theorie nog twee weken restten om de Kieswet te wijzigen.

Vandaag helpt goede wil niet meer. Sinds 24 juni 2007 is de kiesregeling in Vlaams-Brabant strijdig met het grondwettelijke gelijkheidsbeginsel. Zowel de 790.000 kiezers als het tweehonderdtal kandidaten worden ‘op een andere wijze behandeld’ en dus gediscrimineerd.

Wat mij mateloos stoort, is de lichtvaardigheid waarmee het federale parlement een arrest van het Grondwettelijk Hof naast zich neerlegt en met voorbedachten rade een tiende van het kiezerskorps discrimineert.

Het is waar, zoals de federale minister van Binnenlandse Zaken zegt, dat in een democratie de kiezer het laatste woord heeft. Maar even waar is dat in een rechtsstaat het Grondwettelijk Hof, als ultieme hoeder van de grondwettelijke norm, het laatste woord heeft – maar is België nog wel een rechtsstaat?

STILZWIJGEN

Wat mij mateloos ontgoochelt, is het stilzwijgen van het Grondwettelijk Hof. Als journalist heb ik voor deze krant over tientallen van zijn arresten bericht en mogen vaststellen hoe ons hoogste rechtscollege burgers en bedrijven beschermde telkens wanneer het parlement een grondwettelijke norm miskende.

Daarom kan ik niet begrijpen dat het Grondwettelijk Hof lijdelijk aanziet en passief ondergaat dat zijn gezag schaamteloos ondermijnd wordt. Zeker, de voorzitters Marc Bossuyt (2008) en Paul Martens (2009) hebben gezegd dat verkiezingen zonder oplossing voor BHV ongrondwettig zouden zijn. Nu de verkiezingen voor de deur staan, wacht ik vergeefs op een ‘laatste woord’ van ons Grondwettelijk Hof.

Hopelijk wordt de komende dagen alsnog een rechter gevonden die een arrest van het Grondwettelijk Hof niet als een vodje papier beschouwt. Mocht dat niet het geval zijn, dan zijn er, gelukkig, nog de kiezers die het laatste woord hebben – ook de 790.000 gediscrimineerde kiezers van Vlaams-Brabant.

© 2010 Mediafin
Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s