De vijand in eigen dorp

Geachte heren oud strijders,
Beste dames en heren,

Het is een waar genoegen dat we hier vandaag zo talrijk aanwezig zijn op deze herdenking waar we de vele oorlogsslachtoffers en het begin van de Groote Oorlog, ook hier in Lubbeek, in herinnering brengen.

Herdenken is een zinnige confrontatie met de gruwel van vroeger en nu.

We worden dagelijks geconfronteerd met oorlog en conflict als we de krant lezen of naar het nieuws kijken. In vele delen van de wereld zijn oorlog en geweld nog steeds de dagdagelijkse realiteit.

Niet bij ons, niet in Lubbeek. Zij die nooit een oorlog hebben meegemaakt, kunnen het zich moeilijk voorstellen wat het betekent: de vijand die in eigen dorp ronddwaalt.

Sta me toe u even een beeld te schetsen met de hulp van de woorden van mijn voorganger van toen: burgemeester Alfons Halflants.

Uit het dagboek van burgemeester Alfons Halflants op woensdag 19 augustus 1914.

“’s Morgens geen soldaten van ons meer te zien; uitgezonderd achterblijvers die hier en daar nog schieten, meer bepaald in een loopgracht gisteren inderhaast gegraven in de boomgaard van Frederik Mertens met uitzicht op het Patrijzeveld. In feite gevaarlijk voor de burgerbevolking, want de vijand kan veronderstellen met vrijschutters te doen te hebben. Ik geef aan die soldaten de raad achteruit te trekken in de richting van Leuven om hun eenheid te vervoegen.

Vele vluchtelingen uit de dorpen van het Hageland staan in ’t goed (Gellenberg) met kar en gespan. Op 18 augustus is te Houtem bij Tienen een grote slag geleverd door de terugtrekkende Belgische legers, hetgeen de bevolking op de loop gezet heeft.

Rond 9 uur in de voormiddag gaan twee kanonschoten af, waarschijnlijk gericht naar de soldaten die zich nog verschansen boven de Gellenberg in de loopgracht. Een van die obussen treft een vrouw op de Hertswinkel in een bietenveld.

Rond 10 uur worden Duitse ruiters gemeld, het zijn Uhlanen met lange lansen. Zij staan in de Gellenbergstraat voor mijn ingangspoort. Ik ga er naar toe, om in hoedanigheid van burgemeester te vragen dat zij de bevolking zouden willen sparen.

Zij zijn hoffelijk en stellen mij gerust, maar zij houden staande dat burgers op hen geschoten hebben tijdens hun tocht door België.

Ik weerleg dat ten stelligste, tenminste voor wat ons dorp betreft.

Ik wist toen niet dat er enige uren daarna zich een heel drama in het dorp zou afspelen.”

Later die woensdag komt een Duitse officier tot bij burgemeester Halflants:

“De Duitse officier gelast mij te zorgen voor het vervoer van de gekwetsten van de ziekenpost. Ik ga naar het centrum dat volledig stil en verlaten is, iedereen is lopen gegaan. Met veel moeite en aandringen vind ik een kar bij Roelants en één bij Van Hellemont. Op het gemeentehuis verneem ik van postmeester Lontie dat de Duitsers ingebroken en de gelden van het postkantoor gestolen hebben en de vlaggen van het gemeentehuis en de kerktoren afgerukt hebben.
Terug naar huis gaande tegen 8 uur, zie ik zware rookwolken boven St.-Bernard waar de meeste huizen in brand staan.
Ik zal pas morgen de omvang vernemen van het drama dat zich te St.-Bernard afgespeeld heeft.”

De intocht van de Duitsers op woensdag 19 augustus is een pikzwarte pagina in de Lubbeekse geschiedenisboeken. Na de val van de verdedigingsstelling op de Gete bij Tienen op dinsdag 18 augustus trekken de Duitsers op woensdag 19 augustus richting Leuven via Lubbeek. Tijdens de passage worden 15 burgers koud vermoord. In 45 woningen wordt willekeurig brand gesticht en geplunderd.

Tussen 4 augustus 1914 en de wapenstilstand vier jaar later op 11 november 1918 vielen wereldwijd miljoenen doden te betreuren, waarvan naar schatting 600.000 in ons land.

Herdenken is belangrijk. De gruwelijkheden mogen nooit uit het collectieve geheugen verdwijnen. De boodschap “nooit meer oorlog” moet blijven weerklinken. Bij onze maar ook bij de toekomstige generaties.

Op een dag als vandaag moeten we onze dankbaarheid tonen aan hen, en even stilstaan. Stilstaan bij de verschrikkingen uit het verleden maar ook bij die van vandaag.

Stilstaan bij alle mensen die hun leven hebben gegeven tijdens de Groote Oorlog, de Tweede Wereldoorlog en andere conflicten.

Stilstaan bij hen die ervoor gezorgd hebben dat wij, die nooit oorlog gekend hebben, vrij kunnen zijn en nooit zullen moeten weten wat het is om de vijand in eigen dorp te hebben.

– Lubbeek, 17 augustus 2014

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s