Onze Vlaamse natie

‘We moeten het burgerschap heruitvinden’ verklaarde Bart Somers, minister voor samenleven (officieel: minister voor integratie) woensdag in de media, naar aanleiding van zijn pas opgerichte Hannah Arendt Instituut.

Ik dacht even een opening te zien voor de Vlaamse identiteit maar werd dadelijk teleurgesteld. De open samenleving van Somers is dan wel divers, maar niet zo divers dat de Vlaamse burger er welkom is. Nee, het opnieuw uit te vinden ‘burgerschap’ is postnationaal. ‘Natiestaten baseren hun groepsgevoel vaak op het verleden, steden op de toekomst’. Met andere woorden: samenleven kan alleen als we de Vlaamse natie loslaten en collectief het stedelijk liberalisme van de Open VLD omarmen. Niemand die Somers kent zal daardoor verbaasd zijn, maar sta me toe het regeerakkoord te citeren, waarin we lezen dat we ‘een welvarende, zelfbewuste natie’ zijn, met ‘een rijke traditie én een veelbelovende toekomst’.

We kennen Somers zijn ideeën uit zijn recente boekje ‘De strijd om de stad’. Daarin valt hij elk groepsdenken aan als ‘de erfzonde ten aanzien van de vrijheid’. De nationale identiteit is ‘een kerker waarin je mensen opsluit’. Het burgerschap van Somers, de identiteit die hij verdedigt is met andere woorden het omgekeerde van elke vorm van groepsdenken: een individualisme waarbij de enige maatstaf het individuele gevoel is.

Waarom zou zoiets opnieuw uitgevonden moeten worden? Het is al sinds eind jaren ’60 de regel dat identiteit en groepsdenken slecht zijn. Met alle gevolgen vandien: niet-geïntegreerde groepen nieuwkomers en ganse wijken die aan de controle van de politie ontsnappen. In een postnationale samenleving waar elk groepsdenken ontbreekt zijn er geen gedeelde maatstaven meer, hoogstens gekwetste individuen.

Ik geloof net sterk in de Vlaamse natie omdat ik begrijp dat de mens een groepswezen is, die altijd al in bepaalde groepsverbanden opgroeit en leeft. Denken dat je een mens, laat staan een warme samenleving, zonder groepsdenken kunt creëren lijkt me een gevaarlijke illusie.

Beter is het de mensen te binden aan een nationale identiteit, die als bron van verbondenheid kan dienen. Het is uit solidariteit met hun medeburgers dat soldaten ten oorlog trekken en hun land verdedigden tegen het imperialisme en het antisemitisme van de nazi’s. Het is dezelfde solidariteit met mensen die we nog nooit gezien hebben maar ons toch verbonden weten, die maakt dat we vandaag belastingen betalen. Zonder normatief ‘groepsdenken’ geen landsverdediging, geen autosnelwegen of sociale zekerheid.

Het postnationale burgerschap van Somers wil net al die banden losmaken, met als ultieme trofee de nationale band. Maar eerder dan ‘samenleven’ zal het resultaat zijn dat mensen opnieuw terugvallen op etnische en religieuze banden, wat we dan ook volop zien gebeuren.

Dus nee, we moeten het burgerschap helemaal niet heruitvinden, we moeten het burgerschap versterken. Laten we geen samenleving worden die verder uiteen valt. Een gedeelde verbondenheid aan onze Vlaamse natie is de enige manier waarop we allemaal werkelijk kunnen samenleven. Als er iets opnieuw uitgevonden en versterkt moet worden, laat het dan net dit natiegevoel zijn. In deze coronacrisistijd en met de economische orkaan die op afkomt, moet ons adagium meer dan ooit dat van John F Kennedy zijn: “Ask not what your country can do for you – ask what you can do for your country.” Zonder ‘civil action and public service’ zal het immers niet lukken.

34B76766-5CBE-4308-AD13-E0879904BB3B

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s