Wat beloofde Amerika aan Rusland?

De Russische invasie in Oekraïne brengt veel debat op gang.

Twee kampen

Er zijn grosso modo twee kampen.

Het ene kamp vindt dat we het zelf gezocht hebben door met de NAVO – tegen onze beloftes aan Rusland in – fors uit te breiden richting het oosten en dat de Russische agressie indien niet zelfgezocht, minstens te voorspellen was.

Het andere kamp heeft hier geen oren naar en vindt het maar logisch dat soevereine naties zoals Polen of de Baltische Staten lid kunnen worden van ons bondgenootschap.

Beide kampen zijn het er wel over eens dat niets een dergelijke moorddadige en gruwelijke invasie goed kan praten. Dat hoop ik tenminste.

Beloftes

Maar hoe zit dat nu juist met die uitbreiding naar het oosten? Heeft het Westen ooit beloofd dat nooit oftewel nimmer te zullen doen? Wat is daar van aan?

Wel, vooreerst wil ik benadrukken dat er nooit een formele belofte op papier is gezet. Noch vanuit de NAVO, noch vanuit het Witte Huis. MAAR op het einde van de Koude Oorlog zijn er gesprekken geweest, belangrijke gesprekken.

Tijdens de onderhandelingen over de eenwording van West-Duitsland en de DDR heeft de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken James Baker op 9 februari 1990 aan Sovjetleider Michail Gorbatsjov de garantie gegeven dat de NAVO haar operatiegebied geen ‘inch’ naar het oosten zou gaan uitbreiden. Hieronder de toezegging.

Eerder die dag had Baker ook al al de garantie gegeven aan de Russische minister van Buitenlandse Zaken Eduard Shevardnadze om de NAVO niet oostwaarts te gaan uitbreiden.

Conclusie

Het klopt dat de Amerikaanse regering aan de Russische president mondeling beloofde om niet te zullen uitbreiden naar het oosten. Deze mondelinge belofte werd echter nooit geformaliseerd. De Russen hebben dus een punt, maar de Amerikanen ook. Kortom, het zal altijd een punt van discussie tussen Rusland en het Westen blijven.

En zoals altijd heeft elke medaille 2 kanten. Bij het overdragen van haar kernwapens aan Rusland heeft Oekraïne in ruil de formele belofte gekregen van soevereiniteit over haar grondgebied. Dat akkoord met Rusland staat wél op papier. Met name in het Memorandum van Boedapest van 1994. Dus ook Rusland heeft zich niet gehouden aan een afspraak.

Het hele memorandum uit het Amerikaanse archief is overigens hier te lezen: https://nsarchive.gwu.edu/document/16116-document-05-memorandum-conversation-between

(Met dank aan Prof. Dr. Luc De Vos voor de info.)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s